Chống đạo văn: “Có ai nói cho các em đâu!”

– Bao nhiêu % sinh viên đại học, học viên cao học ở các cơ sở vật chất huấn luyện của Việt Nam biết cách viết 1 bài tiểu luận cam đoan tiêu chí về đạo đức học thuật? Bao nhiêu % biết cách trích dẫn đúng trong 1 luận văn, luận án tốt nghiệp?

>> Ứng viên đạt chuẩn phó giáo sư 2017 bị tố sao chép luận văn
>> “Mở đường” thi tuyển lớp 6, sao chép văn bản của Thủ tướng khiến cho tấn sĩ
>> Đình chỉ Trưởng phòng Di sản, hủy bằng thạc sĩ sao chép

Con số đó là cực kỳ phải chăng, đề cập cả ở những trường đại học tốp đầu Việt Nam. Đó là nhận định của chính các giảng sư đang giảng dạy trong trường đại học. Thậm chí, 1 phòng ban lớn vẫn còn rất xa lạ với định nghĩa “đạo văn” và mới chỉ dừng lại ở những hiểu biết nguyên sơ về vấn đề này.

đạo văn,bài báo khoa học,giáo dục đại học

Sinh viên Việt Nam: Ý thức chống đạo văn phần đông bằng 0

Thói quen nhiều hình thức nhất của các sinh viên, học viên khi khiến cho luận văn, luận án tốt nghiệp là tậu lại mặt hàng của các sinh viên khoá trước có cùng đề tài để “tham khảo”.

Nếu “tham khảo” theo hướng kế thừa và vững mạnh đề tài thì không có gì đáng đề cập. Nhưng không ít sinh viên tiêu dùng các tài liệu này như 1 nguồn liệu để “xào nấu” cho bài viết của mình. Việc sao chép nguyên si từ 1 đôi câu tới 1 đôi trang văn bản của người khác mà không có trích dẫn phần đông là không hi hữu. Đó là mới chỉ tính ở bậc sau đại học.

“Ngay cả ở những trường tốt, có chương trình liên kết với nước ngoài, viết và trả bài bằng tiếng Anh thì tinh thần chống đạo văn của sinh viên cũng rất phải chăng” – ông Ngô Quý Nhâm, Trường ĐH Ngoại thương Hà Nội

Nếu tính ở bậc đại học, với những bài tập lớn, đồ án, tiểu luận thì hiện tượng này là… “khủng khiếp”.

Đó là tính từ mà ông Ngô Quý Nhâm, giảng sư khoa Quản trị buôn bán, Trường ĐH Ngoại thương Hà Nội tiêu dùng để biểu đạt chừng độ nguy hiểm của trạng thái đạo văn trong trường đại học Việt Nam.

Ngay cả ở những trường tốt, có chương trình liên kết với nước ngoài, viết và trả bài bằng tiếng Anh thì tinh thần chống đạo văn của sinh viên cũng rất phải chăng, mặc dầu đề nghị về đạo văn đối với cấp đại học, cao học không cao như ở lĩnh vực nghiên cứu”.

Nguyên nhân chính, theo ông, là “có ai đề cập với các em đâu”.

“Nếu đề cập vui thì hồi học phổ thông, các em còn được dạy phải khiến cho theo văn mẫu. Khi lên đại học, viết bài luận cũng gom ý ở các nguồn khác nhau ghép lại cũng đã là tốt lắm, đã là coi như có công sức của mình rồi. Từ đó tạo thành 1 lề thói cứ vô tư lấy, miễn là ‘xào nấu’ thành bài của mình là được” – ông san sớt.

“Trong tiếng Anh có 1 định nghĩa gọi là ‘original work’, nghĩa là công sức của tác giả đóng góp vào bài viết đó. Chúng ta đang chưa khuyến khích được điều đó. Nói đúng ra, nỗ lực khuyến cáo, cảnh cáo, trừng trị hành vi đạo văn phần đông là con số 0 trong các trường đại học” – vị giảng sư này khẳng định.

Ông đề cập 1 ví dụ: Một luận văn từng bị phát hiện đạo văn, đề xuất hội đồng xử lý, nhưng rồi “lại có người ra vỗ vai bảo thôi, lại bỏ qua”.

“Thậm chí, cách đây không lâu, tôi cùng 1 đội ngũ bên Bỉ, Pháp phát hiện ra 1 luận án tấn sĩ ở 1 trường đại học bậc nhất Việt Nam sao chép nguyên si vài trang trên báo Vietnamnet, chứ không phải là từ báo chí công nghệ. Cuối cùng vẫn được bao che. Như thế thì chờ mong gì đối với bậc cử nhân” – ông đề cập.

Nói về vấn đề này, giảng sư Nguyễn Thị Thu Huyền, thạc sĩ giáo dục, khoa Khoa học Giáo dục, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM san sớt câu chuyện cực kỳ buồn mà cô vừa chứng kiến trong học kỳ vừa qua.

“Tôi đã rất sốc khi dạy sinh viên năm 2 các học phần khác nhau, trong đó có học phần Phương pháp nghiên cứu công nghệ giáo dục. Mặc dù được dạy và cả cảnh cáo trước về việc ngăn cấm các hành vi ăn gian, trong đó có đạo văn, nhưng khi chấm bài, tôi phát hiện có lớp tới 70% sinh viên vi phạm”.

Tôi nhẫn nại đánh máy lại (do sinh viên nộp bài bằng bản in) để dò trên google và đều tậu thấy chứng cớ sao chép bài người khác của sinh viên. Rất nhiều em chép nguyên văn, không sửa 1 từ của tác giả khác. Thậm chí, khi tôi cho điểm 0 thì sinh viên gửi email lại câu hỏi và không nhìn thấy mình đã phạm 1 lỗi rất nặng”.

Theo cô Huyền, thực tiễn, sinh viên Việt Nam chưa được đồ vật tri thức phần đông về vấn đề đạo đức học thuật và công nghệ. Vì chưa được đồ vật, thậm chí là giới thiệu qua về đạo đức công nghệ nên nhiều em không biết để mà tuân thủ.

đạo văn,bài báo khoa học,giáo dục đại học

Cô Huyền nhìn nhận, ngay cả học viên cao học, nghiên cứu sinh và người khiến cho nghiên cứu lâu năm cũng có không ít người vẫn còn lờ mờ về các quy chuẩn đạo đức công nghệ. Do đó, khó có thể trách được sinh viên.

Tuy nhiên, cũng có trường hợp, sinh viên được biết nhưng vẫn phớt lờ do sự thiếu đồng bộ của các giảng sư hoặc từ trước tới nay, từ thời phổ thông đã được người dạy học châm chước những lỗi ăn gian quá nhiều.

Trường Tây: Không khí chống đạo văn trong từng ngõ ngách

Giảng viên Ngô Quý Nhâm cho biết, khi anh còn học ở Anh, Pháp, các phòng IT, thư viện của họ liên tục xuất hiện những dòng chữ “chỉ dẫn, cảnh báo đạo văn”.

Khắp nơi, trong khuôn viên trường đại học của họ đều có những dòng chữ tương tự. Nhưng ở các trường Việt Nam thì không có. Tìm tài liệu chỉ dẫn hạn chế đạo văn thôi cũng khó. Còn ngày nay, khi tôi đang khiến cho nghiên cứu sinh dưới sự chỉ dẫn của 1 giáo sư người Pháp, nộp bài mà chỉ có vài % trùng lặp là các thầy đã tỏ ra không ưng ý”.

Thực tế, sinh viên Việt Nam chưa được đồ vật tri thức phần đông về vấn đề đạo đức học thuật và công nghệ” – giảng sư Nguyễn Thị Thu Huyền, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM

Giảng viên này cũng từng chứng kiến câu chuyện 1 người bạn sao chép ý tưởng và cấu trúc 1 cuốn sách khi khiến cho bài luận thời kỳ anh vẫn đang học Thạc sĩ bên Anh cách đây hơn chục năm. “Khi về nước, tôi bị câu chuyện đó sợ hãi và thôi thúc mình phải khiến cho nghiêm chỉnh”.

Cũng từng học thạc sĩ ở Trường Quản lý IESEG (Pháp), anh Bùi Trí Hùng cho biết, các trường ở đây đều rất coi trọng đạo đức trong học thuật, thậm chí ở cấp môn học cũng không được có hành vi sao chép.

“Học sinh, sinh viên bên đó cũng chấp hành rất nghiêm trang. Nếu không biết thì tự viết theo nghĩ suy của mình, chứ không lấy tri thức của người khác khiến cho thành của mình” – anh Hùng đề cập.

“Có lần, trong đội ngũ tôi bị phát hiện có 1 người đạo văn. Đáng ra là bị đánh trượt cả đội ngũ. Nhưng vì sinh viên không bằng lòng quy chế đó của thầy, nên cuối cùng thầy cho cả đội ngũ chỉ đạt điểm làng nhàng”.

Những câu chuyện trên đây để cho thấy ở các nước hiện đại, đạo văn đề cập cả ở bậc đại học cũng bị giám định là 1 hành vi vi phạm nguy hiểm và bị xử phạt rất nặng. “Nhẹ là huỷ kết quả bài viết, nặng thì cho nghỉ học. Trong khi ở ta, việc xử phạt phần đông không có” – ông Ngô Quý Nhâm nhận xét.

Môi trường học thuật ‘tranh sáng tranh tối’

Giảng viên Nguyễn Thị Thu Huyền san sớt, ở Trường ĐH Sư phạm TP.HCM nơi chị đang công việc, nhờ nỗ lực của 1 số giảng sư – toàn bộ là những người đi học nước ngoài về – nhiều sinh viên đã được giới thiệu về đạo đức học thuật và vấn đề chống đạo văn.

Các giảng sư đó thường giới thiệu vào đầu các học phần, hoặc trong thời kỳ chỉ dẫn sinh viên khiến cho bài tập nghiên cứu, khoá luận.

“Tuy nhiên, biết thôi chưa đủ, tinh thần tự kiểm soát chính mình để thực hành nghiêm chỉnh các quy chuẩn đạo đức công nghệ từ sinh viên mới không được lãng quên. Trường tôi có cung cấp chỉ dẫn về trích dẫn khi viết luận văn, luận án, bài báo công nghệ. Nhưng có vẻ các chỉ dẫn này mới tiếp cận học viên sau đại học và giảng sư, mà chưa tới được với sinh viên”.

Cô cho biết, bản thân các giảng sư cũng chưa tinh thần phần đông tầm không được lãng quên của các quy định này với hoạt động học thuật mỗi ngày của sinh viên. Các quy định về tiêu chí đạo đức công nghệ cũng chưa có, hình thức xử lý cũng chưa nêu cụ thể qua văn bản. Trường cũng chưa có phần mềm rà soát lỗi đạo văn cho giảng sư lẫn sinh viên.

Vẫn có 1 số giảng sư, học giả biết rất rõ đạo văn là gì nhưng họ vẫn khiến cho, do môi trường học thuật khái quát còn đang “tranh sáng, tranh tối” – TS. Đỗ Thị Ngọc Quyên

TS. Đỗ Thị Ngọc Quyên – chuyên gia độc lập nghiên cứu giáo dục đại học – giám định, hiện giờ có khoảng cách rất lớn về cả hiểu biết lẫn tinh thần chống đạo văn giữa đội ngũ các nhà nghiên cứu, giảng sư trẻ được huấn luyện bài bản ở nước ngoài và các đội ngũ các giảng sư và học giả được huấn luyện trong nước.

“Với đội ngũ thứ nhất, vì hướng đến hội nhập với giới nghiên cứu quốc tế chuẩn y cộng tác nghiên cứu và xuất bản bài báo công nghệ chuyên lĩnh vực trên báo chí quốc tế, họ có tinh thần rất cao trong việc hạn chế vi phạm đạo văn và chống đạo văn. Họ hiểu ‘bản án’ mà mình nhận được giả định vi phạm sẽ là rất đắt. Hơn nữa, được huấn luyện trong môi trường nghiêm nhặt về đạo đức nghiên cứu và đạo đức nghề nghiệp, tự mỗi bản thân họ hiểu trị giá của mỗi công trình công nghệ, nên có lòng tự tôn, có niềm tự hào để khẳng định bản thân và không đi sao chép không thích hợp công trình của người khác.

Ngược lại, với đội ngũ thứ 2, định nghĩa đạo văn và liêm chính học thuật còn mới mẻ. Không phải trường đại học nào cũng đưa ra được quy định về đạo văn và đạo đức nghiên cứu. Với rất nhiều giảng sư, thậm chí giáo sư, phó giáo sư cũng không nắm rõ thế nào là đạo văn, tự đạo văn, kéo theo tinh thần chống đạo văn không tốt. Vẫn có 1 số người biết rất rõ đạo văn là gì nhưng họ vẫn khiến cho, do môi trường học thuật khái quát còn đang “tranh sáng, tranh tối”.

Theo TS Quyên, đáng nuối tiếc là đội ngũ thứ 2 chi hữu số lượng áp đảo, nên có thể đề cập khoảng cách giữa Việt Nam và các nước Tây Âu, Mỹ, Australia là rất lớn.

Có thể đề cập, việc chống đạo văn của tôi và quý vị mới chỉ lẫm chẫm về định nghĩa. Còn ở những bộ máy này, từ nhiều thập kỷ nay, việc chống đạo văn đã được thực hành khá triệt để, cam đoan không để lọt lưới đạo văn ở toàn bộ các hình thức xuất bản từ bài luận, luận văn, luận án ở huấn luyện đại học đến cao học, tiến sỹ, và các bài báo công nghệ. Các công cụ chuyên dụng để phát hiện đạo văn như Turnitin, iThenticate, hoặc Grammarly. Khoá luận, hay luận văn, luận án khi nộp đều phải nộp bản mềm để chạy qua các phần mềm này trước khi được chấm và chuẩn y” – TS. Quyên san sớt.

Phần 2: Các trường “mon men” phần mềm chống đạo văn

Nguyễn Thảo

Thôi chức trưởng khoa không phát hiện học trò "đạo văn"

Thôi chức trưởng khoa không phát hiện học sinh “đạo văn”

Trường ĐH Sư phạm Hà Nội vừa có quy chế thôi chức trưởng khoa đối với PGS. TS Đào Đức Doãn – người có liên đới tới vụ “đạo” luận văn hi hữu tại trường này.

Kỷ luật cả hướng dẫn lẫn hội đồng bảo vệ vì không phát hiện học viên "đạo văn"

Kỷ luật cả chỉ dẫn lẫn hội đồng đùm bọc vì không phát hiện học viên “đạo văn”

Cả người chỉ dẫn lẫn 5 người tham gia của hội đồng đùm bọc luận văn thạc sĩ tại Trường ĐH Sư phạm đã bị kỷ luật sau khi luận văn này bị phát hiện đạo văn.

179 giáo sư ra tòa vì đạo văn

179 giáo sư ra tòa vì đạo văn

Đây là lần sớm nhất179 giáo sư của 110 trường đại học bị đưa ra trước vành móng ngựa vì tội danh đạo văn.

Tại sao trí thức đạo văn liên miên?

Tại sao trí thức đạo văn liên miên?

Nhiều nội dung được đưa ra tại tọa đàm Văn hóa trích dẫn trong nghiên cứu và học tập đơn vị tại Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM ngày 21/10.

Tiến sĩ đạo văn bị thu hồi bằng

Tiến sĩ đạo văn bị thu hồi bằng

Bộ GD-ĐT vừa có quy chế giao cho Vụ Giáo dục Đại học tham vấn cho Bộ trưởng Bộ GD-ĐT tiến hành thu hồi bằng tấn sĩ của ông Hoàng Xuân Quế với nguyên nhân sao chép luận án của người khác.